Nachtmis van kerst 2019

1.

Vanavond heb ik een schooltas meegenomen. Die tas staat voor mij symbool voor beïnvloeding. Mogelijk krijgen we bij dat woord spontaan een ongemakkelijk gevoel. Beïnvloeding vinden we niet leuk, want stel je eens voor dat je niet jezelf zou mogen zijn. In realiteit ondergaan we echter voortdurend invloed van anderen, terwijl we zelf evenzeer invloed uitoefenen. Soms bewust, soms onbewust. Ik nu, bijvoorbeeld, doe nu bewust erg mijn best. De dames en heren reclamemakers doen dat op hun manier ook. Zij doen dat bewust, u ondergaat het meestal onbewust.

En laten we welzijn: elke opvoedsituatie, thuis in het gezin en ook op school is een bewuste vorm van beïnvloeding. Ook al gaat veel van die beïnvloeding dan weer onbewust. Geen wonder dat we met veel zorg het onderwijs uitzoeken voor onze kinderen. En dat er altijd zoveel te doen is rondom onderwijs. We willen immers niet alleen dat een kind de goede lesstof krijgt, maar evengoed dat het geheel van het schoolklimaat aansluit bij onze wensen. Uit dit verlangen is ooit het bijzonder onderwijs ontstaan.

2.

De schoolspullen die ik hier in mijn tas heb, duiden echter op nog een andere beïnvloeding. Ik heb hier van alles: schriften, schrijfblokken, stikkers voor op de gekafte boeken en mappen. Degenen die het afgedrukte beeldmerk herkennen, zullen meteen weten dat ze uit de webwinkel van Enzo Knol komen.

Enzo Knol is een YouTuber. Bijna elke dag om 16:00 uur plaatst hij een filmpje op internet. Het gaat daarbij om een soort van videodagboek. Hij is dan ook een vlogger. Elke aflevering sluit hij telkens op dezelfde manier af. Hij maakt dan dit handgebaar en zegt daarbij de tekst die tevens op de rug van deze map is geplaatst: “Dikke vette peace”. Sommigen menen dat hij al een beetje passé is, maar me dunkt dat je met 2,3 geregisterde volgers nog best populair bent. Zijn filmpjes bereiken doorgaans een veel groter publiek dan waarvan tv-programmamakers durven dromen. Hij is zo succesvol, dat hij allerlei merchandise kan verkopen. Er is van alles, onder andere deze schoolspullen.

3.

Deze Enzo Knol kun je rekenen tot de groep van YouTubers en andere sociale media gebruikers die ook wel influencers – ‘beïnvloeders’ - worden genoemd. Het is zelfs een echt beroep tegenwoordig. Wat deze mensen doen, is een zo groot mogelijke groep volgers om zich heen verzamelen. YouTube is daarbij een langzaam medium, voor uitgebreidere bijdragen. Instragram, Twitter en Facebook zijn sneller. Mede met behulp van de commentaarfunctie ontstaat er minstens het idee van een interactieve band. Aldus creëren deze influencers een ruimte waarbinnen ze allerlei zaken of spullen aan de orde kunnen stellen. Dit kan plat commercieel zijn en is het soms ook. Het kan ideëel zijn, al rijst soms de vraag of het nagestreefde doel wel zo nastrevenswaardig is. En meestal is het een mix van beide. Er zijn er die een videodagboek hanteren, zoals Knol. Anderen showen de laatste mode, weer anderen promoten outdoor kamperen of orgelmuziek. Er is er ook een die in feite jonge mensen wil interesseren voor een baan bij de politie en tegelijk tracht volwassenen meer begrip bij te brengen voor het politiewerk.

4.

De werkwijze van deze influencers is heel interessant en kan een verhelderend licht werpen op het feest van Kerst. Of misschien wel andersom: wat we namelijk deze mensen zien doen heeft onze goede God zelf al eens gedaan, maar dan beter en zonder hedendaagse sociale media. Al geef ik meteen toe, dat de kans dat deze influencers het kunstje hebben afgekeken van Jezus niet zo groot is. Laatst had Enzo een Bijbel in handen en echt goed raad wist hij er kennelijk niet mee.

Niettemin, wat deze influencers doen is proberen aan te sluiten bij het gewone leven van mensen. Zo laten ze al hun geklungel zien. Politie-vlogger Jan Willem verspreekt zich regelmatig. In Hilversum zouden ze het eruit halen, hij zendt het uit. De andere YouTubers doen het net zo. Valt er camera van het raam of uit de handen: laten ze gewoon zien. Of de dames (meestal dames) die kleding showen: ze doen dat in een slaapkamersetting waarbij het bed zo groot is en de ruimte om het bed zo klein, dat het er allemaal enorm onhandig uitziet. Tegelijk lijkt het wel precies op zoals de slaapkamers van de meesten van ons ogen. Gewone mensen die aldus met gewone mensen verkeren. Ook al zijn die gewone mensen niet helemaal gewoon. Enzo Knol rijdt in een enorme Lamborghini, dat doen maar weinigen.

5.

Wanneer God in Jezus Christus menselijk onder ons komt, gaat het om precies hetzelfde. God wil graag vanuit heel zijn goedheid een goede invloed uitoefenen. Hij komt ons tegemoet om een daadwerkelijke band op te bouwen en ruimte te krijgen om ons mee te nemen in zijn bedoelingen. Hij deelt met ons het gewone leven. We hoorden immers niets over geboren worden in een paleis of zo. We horen van een voor dat moment gewone, erg menselijke situatie: Bethlehem was overvol vanwege die volkstelling. Alle gastenkamers waren bezet. Er zullen vast veel meer mensen een plekje in het stro hebben gezocht om te overnachten. Mens als ons, ook al wist iedereen op een gegeven moment dat het hier en daar een tikkie anders was. Met name wanneer Jezus in de laatste jaren van zijn aardse leven begint te spreken en wonderen doet.

Op deze wijze krijgen we allemaal de kans om een positieve invloed te ondergaan. Nadrukkelijk invloed, want het tast onze vrijheid niet aan. Niemand krijgt het mes op de keel. Precies zoals ik ook deze schoolspullen geheel vrijwillig heb gekocht. Zo worden we niet gedwongen, maar uitgenodigd om tot de groep van volgers toe te treden en ons als zodanig te laten kennen.

Je kunt daar zuur over zijn en zeggen dat het dan nog niet heel veel betekent. We zijn bijna 2000 jaar onderweg en wat zie je er van? Je kunt ook positiever zijn. Enzo Knol heeft dan 2,3 miljoen volgers. Jezus heeft er op dit moment 1000 keer meer. En dan hebben we alle mensen die ons voorgingen en degenen die zich niet registreerden nog niet meegerekend. En wat zien we? Natuurlijk niet een groep van perfecte imitaties van degene die wordt gevolgd. In geval van Enzo Knol zou je dat ook niet in alle aspecten willen misschien. Maar wel mensen die zich echt proberen iets van Jezus en zijn evangelie aan te trekken, die zijn invloed – hoe klein soms ook - ondergaan . Kijk alleen maar naar de merchandise, als ik het zo mag noemen. Hoevelen dragen een kruisje? Hebben we niet allemaal een kruisbeeld in huis hangen? Of beelden van heiligen in de woonkamer staan? Of een andere afbeelding of een boek? En kijk naar het straatbeeld. Kerken als deze, zijn die ook niet een teken dat er hier volgers zijn? En wat te denken van alle ziekenhuizen, verpleeghuizen, scholen en andere diaconale gebouwen die op heel veel plekken in de wereld vanuit de kerken worden gesticht en onderhouden omdat anders helemaal niemand het doet? Allemaal blijk ervan dat mensen als volgers de invloed van Jezus ondergaan en anderen daarin proberen mee te nemen. Bovendien brengt juist dat ook ijzersterk te berde waar het God allemaal om te doen is, waarom Hij zo menselijk en nabij invloed op ons wil hebben. Enzo Knol zou de samenvatting daarvan perfect weten te geven. Doet hij in feite al, telkens wanneer hij zijn filmpjes afsluit ‘Dikke vette peace”.