Kerstnachtmis 2017

Post date: Jan 23, 2018 3:07:36 PM

1.

De viering van het kerstfeest heeft door de eeuwen heen natuurlijk allerlei ontwikkelingen doorgemaakt. Kleine en grote. Een paar voorbeelden zal ik u graag noemen.

Grote invloed had in de 13e eeuw het initiatief van Sint Franciscus van Assisi om het kerstverhaal uit te beelden met echte mensen en echte dieren. Dat idee vond snel navolging en geldt als het ontstaansmoment van de kerststal die nu op zoveel plekken te vinden is.

Het was, om een ander voorbeeld te noemen, prins Albert die in de 19e eeuw een ander groot stempel op de viering van ons kerstfeest drukte. Uit Duitsland afkomstig was hij vertrouwd met de kerstboom, die hij daarom introduceerde in Buckingham Palace waar hij samen met zijn vrouw koningin Victoria woonde. De rest is geschiedenis, de kerstboom werd een grote hit.

De laatste jaren is er een weer andere ontwikkeling waar te nemen, waarvan overigens nog bezien moet worden of deze beklijft. Al kunnen we wel zeggen dat deze ontwikkeling tamelijk jammerlijk aansluit bij de toch al wel betreurenswaardige en groeiende gewoonte om allerlei meer elegante manieren los te laten, informele omgangsvormen te bezigen en ons dito te kleden. De ontwikkeling waar ik op doel is de opkomst van de kersttrui, meer speciaal de foute kersttrui.

2.

Het begon allemaal met warme gebreide truien die voorzien waren van motieven en kleuren die gemakkelijk aan de gewenste kerstsfeer doen denken. Maar het is ondertussen tamelijk uit de hand gelopen.

Ze zijn er met elektrische lampjes, maar ook met aan voor en achterzijde complete stukken van een pluchen rendier; wat volgens mij het draagcomfort bijzonder negatief beïnvloed. En dan zijn er ondertussen ook die je alleen in het gezelschap van rijpe volwassenen kunt dragen, omdat de afgebeelde elanden dingen doen waar je getrouwd voor moet zijn.

3.

Maar, zoals u weet, kenmerkt onze kerk zich door een positieve blik naar buiten. (In weerwil van wat velen denken en niet weinig anderen voor waar willen hebben.)

Terwijl er veel is waar we ons met elkaar terecht zorgen over maken en er veel door mensen wordt gezegd en geloofd waar ze echt niet geholpen mee zijn, verheugen we ons over elke vonk of splinter van waarheid die we waar dan ook aantreffen.

Overal waar we waarheid en liefde zien, ontmoeten we immers God. En bovendien: zo’n vonk of splinter kan het aanknopingspunt zijn waardoor we dichter bij elkaar kunnen komen en we allemaal – juist in het onderlinge gesprek - een verdere groei in geloof, hoop en liefde kunnen doormaken.

4.

Het is me dan ook een bijna erezaak om u te doen delen in de vreugde dat we zelfs op het soms toch wel bedenkelijke terrein van de foute kersttrui zulke splinters van waarheid vinden. Of eigenlijk is dat nog te weinig gezegd: het gaat om een best grote zij het beetje glibberige brok aan waarheid waaraan we ons ook best kunnen vasthouden. Ik laat het u graag zien.Het blijft natuurlijk een foute kersttrui: niet om aan te zien, een esthetisch drama. Verder is de verwijzing naar de verjaardag van Jezus een grove versmalling van de eigenlijke betekenis van het kerstfeest. We vieren niet zozeer een verjaardag (alsof we zouden weten op welke datum Jezus geboren is), als wel de menswording van God. De echte vreugde van kerst zit ‘m dan ook daarin dat God dus toch en echt naar de mensen omkijkt. Ja, zelfs onder hen wil leven, ondanks alles wat wij doen om – bij wijze van spreken – bij God tranen en boosheid op te wekken. Ondanks al onze fouten, al onze zonden: God laat niet los. Hij ziet toekomst met en voor ons én realiseert die ook. Als dat geen hoopvolle boodschap is, weet ik het ook niet meer. 5. Kerst gaat aldus over de menslievendheid van God. En deze wordt op twee bijzonder geslaagde manieren door deze foute kersttrui tot uitdrukking gebracht.

Als eerste moeten we even kijken naar de ketting die Jezus draagt. Er hangt een kruisje aan. Hij zal dat zeker nooit zo gedragen hebben. Maar als iconisch beeld is het een zeer terechte herinnering aan het moment van Jezus’ kruisdood op de berg Golgotha. Daar nog meer dan in de kerskribbe zien we pas echt de aangrijpende diepte van Gods menslievendheid. Jezus gaf aan het kruis niet alleen maar zijn leven voor zijn vrienden, maar ook voor zijn vijanden. En dat is nog niet alles. Jezus’ dood opende de weg naar diens verrijzenis; naar leven in overvloed.

De tweede manier waarom de menslievendheid van God tot uitdrukking komt op deze trui is de afgebeelde duif. Het is een herkenbaar beeld voor de Heilige Geest. Het mooiste is misschien wel dat deze duif niet op Jezus toevliegt, maar van hem wegvliegt. De Geest van God gaat zo van Hem uit. Van Hem naar ons.

De menslievendheid van God is aldus duidelijk verbeeld als niet alleen een gegeven waarzonder we niet kunnen leven, waar we dankbaar voor mogen zijn en zo goed mogelijk mogen proberen te ontvangen. Als de Geest die van Christus uitgaat ons doordringt, dan mogen we er ook in delen.

6.

Kerstvieren, elkaar een zalig kerstmis wensen, kan daarom niet en nooit worden opgevat als slechts een leuke gebeurtenis. Als iets wat ons goed doet en waar we een moment plezier aan hebben (of niet natuurlijk, wanneer de gesprekken aan de dinertafel toch uit de hand lopen). Elkaar zalig kerstmis wensen betekent tegelijk het aanvaarden van het appèl dat van dit feest uitgaat en wat in feite vooruit grijpt naar het feest van Pinksteren; het feest van de Heilige Geest. Het wil zeggen dat we de Geest die van Jezus uitgaat echt ook zelf willen ontvangen, zodat we zelf mogen toenemen in menslievendheid. Meer gaan leven voor God en de naaste zoals Jezus zelf heeft gedaan. En dat – zo goed als dat gaat – zonder reserve.

Wie deze trui zou dragen, zal merken dat de afgebeelde duif als beeld van de Geest dichtbij het hart komt te liggen. Dat is ook precies de bedoeling. Dat de Geest van God ons hart mag raken en ombuigen naar God en elkaar. Dat mogen we elkaar wensen, van harte: Zalig Kerstmis.